Οδηγός ενός σκεπτικιστή για το Τριπάρισμα

Flammarion2Αναδημοσίευση από το Psy-Zone

*Τριπάρω (trip-tripping): Λέξη που προέρχεται από την αργκό της κουλτούρας των εμπειριών με ψυχοδηλωτικές ουσίες  και περιγράφει το »ταξίδι» του μυαλού που κάνει κάποιος με την χρήση αυτών των ουσιών.

Το tripping είναι σα να ονειρεύεσαι. Μια αυθεντική ενορατικότητα, μια εσωτερική επίγνωση μπορεί να αναδυθεί σαν φούσκα από τα βάθη του υποσυνειδήτου σου και επιδέξια να λύσει ένα πρόβλημα που βρίσκει δισεπίλυτο το νηφάλιο μυαλό σου. Ή μπορεί να βυθιστείς σε μια κατάσταση απόλυτης ανοησίας, σαν αποτέλεσμα της έκρηξης των εγκεφαλικών σου συνάψεων χωρίς λογική και συνοχή.

Όπως ακριβώς δεν λογαριάζεις τα όνειρά σου αληθινά, έτσι πρέπει να αντιμετωπίζεις και τις ψυχεδελικές ουσίες. Είναι ζωτικής σημασίας να επιλέξεις ποια μαθήματα θα πάρεις κατά την επιστροφή σου στην πραγματικότητα και ποια θα αφήσεις πίσω σου.

Σοφία ή δόγμα;

tripping hazards

Πολλοί «ψυχοναύτες» διαδίδουν τις προσωπικές τους πεποιθήσεις και τις εικασίες τους σαν να είναι γεγονότα. Κάποιες φορές παίρνουν έναν αρχαίο μύθο, όπως αυτόν του αμαζονιακού ανιμισμού και τον «ντύνουν» με μία new-age φρασεολογία περί πνευματικότητας, ενέργειας και δονήσεων. «Η μητέρα Ayahuasca», λένε, «είναι το εργοστάσιο της φύσης, που προσπαθεί να επικοινωνήσει μαζί μας, εξυψώνοντάς μας σε μια ανώτερη δόνηση»..

Άλλες φορές αναφέρουν μια σχετικά ελέγξιμη επιστημονική υπόθεση, παρουσιάζοντάς την ως απόλυτο δεδομένο. Ένα καλό παράδειγμα είναι ο μύθος που λέει ότι το DMT είναι υπεύθυνο για την πρόκληση των ονείρων και ότι απελευθερώνεται όταν ένα άτομο πεθαίνει. Αδιαμφισβήτητο είναι ότι οι ιδέες αυτές είναι ενδιαφέρουσες, αλλά όταν παρουσιάζονται ως «αδιαμφισβήτητη αλήθεια», σίγουρα περιορίζουν παρά απελευθερώνουν.

Η επιθυμία να μοιραστούμε μια εμπειρία είναι φυσική και σαφώς χαρακτηρίζεται από καλές προθέσεις – και ιδιαίτερα το μοίρασμα της «σοφίας», ύστερα από μια έντονη ψυχεδελική εμπειρία. Είτε πρόκειται για εξωγήινους και άυλες οντότητες, κοσμογονία, γενετική, και καμένες κβαντικές θεωρίες, είτε για μια επικείμενη αποκάλυψη, ο αυθόρμητος και χωρίς κριτική σκέψη εξερευνητής, σπεύδει να μοιραστεί την εμπειρία του με όποιον είναι πρόθυμος να την ακούσει.

Είναι μια πραγματικά ευγενική πρόθεση επικοινωνίας, δίχως άλλο. Ωστόσο, ο δογματισμός ντυμένος με τη μορφή της σοφίας, εξακολουθεί να είναι δογματισμός. Οι ευαγγελιστές έχουν τις ίδιες ευγενικές προθέσεις όταν χτυπούν από πόρτα σε πόρτα, αλλά αυτό δεν τους κάνει λιγότερο ενοχλητικούς, με τα αυτάρεσκα χαμόγελα και τον ενθουσιασμό πωλητή. Ξεχνούν ότι η φώτιση έρχεται με πολλές μορφές και ότι το ίδιο μέγεθος σίγουρα δεν ταιριάζει σε όλους.

Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο θέλω να ενθαρρύνω τον σκεπτικισμό στην ψυχεδελική κοινότητα. Μερικές ψυχεδελικές συνειδητοποιήσεις πράγματι αποτελούν το απαύγασμα της ενορατικότητας, της αυτεπίγνωσης και της αυτοσυνείδησης. Αλλά αν θέλουμε να είμαστε ειλικρινείς με τον εαυτό μας, θα παραδεχτούμε ότι οτιδήποτε άλλο δεν είναι παρά αποκύημα της φαντασίας – μια υποσυνείδητη ανάληψη ελευθερίας, όπως ακριβώς συμβαίνει και στα όνειρα. Σαφώς και δεν υπάρχει λόγος να απορρίψουμε όλες αυτές τις εμπειρίες, μπορούμε ωστόσο να τις θεωρήσουμε ως καλές αναμνήσεις και όχι μαθήματα ζωής.

Το παράδοξο είναι ότι, αν δώσουμε πολλή έμφαση στην ψυχεδελική εμπειρία, θα υπονομεύσουμε την δυνατότητά μας να μας παρέχει μια πραγματική και ουσιαστική ενορατική εμπειρία. Τότε το tripping θα μας κάνει αφελείς, παράλογους, ηλίθια έρμαια της δικής μας φαντασίας. Και ακριβώς έτσι βλέπει συνήθως ο κόσμος τους λάτρεις των ψυχεδελικών εμπειριών.

Terence McKenna

Μεγάλο παράδειγμα αποτελεί ο Terence McKenna. Παρότι θαυμάζω την ακανθώδη κριτική του πάνω στους θεσμούς της σύγχρονης κοινωνίας, κάποιες «θεωρίες» του – ιδίως εκείνες που αναφέρονται σε Ζώνη Μηδέν, μαστουρωμένους πιθήκους και σε μια νοημοσύνη εξωγήινου μανιταριού – δεν είναι τίποτε άλλο παρά φαντασία και μυθεύματα. Η παρουσίαση των θεωριών του μπορεί να είναι πειστική σε ορισμένους, όμως ένας τόσο καλός χρήστης της γλώσσας όπως ο McKenna, μπορεί εύκολα να θεμελιώσει οποιαδήποτε θεωρία του κάνει κέφι. Το παράπονό μου δεν τίθεται τόσο στον ίδιο τον McKenna – ο οποίος προώθησε στοχαστικές διερωτήσεις και ποτέ δεν ισχυρίστηκε ότι διαθέτει το μονοπώλιο στην αλήθεια -, όσο στους θαυμαστές του που παίρνουν τις εικασίες του σαν ευαγγέλιο. Δεν πρέπει να συγχέουμε τη φανταστική λογοτεχνία με την πραγματικότητα, όσο δελεαστικό κι αν είναι. Ο σκεπτικισμός απαιτεί πολλά περισσότερα.

Η Αξία των μικρών διορατικών ιδεών

Κατά τη γνώμη μου οι πιο προσωπικές συνειδητοποιήσεις συνήθως έχουν και τη μεγαλύτερη σημασία. Σχετίζονται περισσότερο με την καθημερινότητα ενός ατόμου, απ΄ό,τι αποκαλυπτικά ευαγγέλια με παράλληλες διαστάσεις, θεωρίες συνομωσίας, εμφυτευμένα πνεύματα ή αστρικά ταξίδια. Εάν η ψυχεδελική εμπειρία είναι ένα ταξίδι μέσα στο εσωτερικό τοπίο του Εαυτού, είναι λογικό η νεοαποκτηθείσα γνώση να παραμένει στο πεδίο του εαυτού και να μην «εξαπλώνεται» σε κάποιο συμπαντικό, κοσμικό σύνολο. Το φάρμακο είναι ένα χημικό εργαλειακό βοήθημα, όχι μια δίοδος για την απόλυτη αλήθεια.

Discovering the secrets of the universe? Or just tripping balls?

Ανακαλύπτεις τα μυστήρια του σύμπαντος ή απλά τριπάρεις άσχημα ;

Σκεφτείτε το. Εκτός αν είστε κάποιος ατομικός φυσικός που χρειάζεται μια άμεση έμπνευση, μια χρήση του LSD μάλλον δύσκολα θα σας βοηθήσει να ανακαλύψετε κάτι για τη δομή της πραγματικότητας που αντιστέκεται στον έλεγχό της. Μπορεί να αισθάνεστε διαφορετικά – μπορεί να είστε απόλυτα πεπεισμένος ότι η αστρική μορφή σας έχει επισκεφτεί τα πέρατα του παραδείσου και της κόλασης, σφυριλατήθηκε μέσω της καθαρής γνώσης και της απόλυτης αγάπης και επέστρεψε για να διδάξει την ανθρωπότητα – , αλλά ειλικρινά, όλα προέρχονται από τον εαυτό σας. Και άλλοι άνθρωποι εξερευνούν τα δικά τους εσωτερικά κοσμοσύνολα, διαφορετικά αλλά εξίσου έγκυρα με εσάς.

Εάν η ψυχεδελική εμπειρία είναι ένα ταξίδι μέσα στο το εσωτερικό τοπίο του Εαυτού, τότε ισχύει ότι κάθε σοφία που αποκτήθηκε θα αφορά εκείνο το επίπεδο,όχι το σύμπαν γενικότερα.

Ακόμα και όταν πολλοί εκτίθενται σε ένα ναρκωτικό, όπως το DMT, και έχουν παρόμοιες εμπειρίες, δεν θα πρέπει να μας εκπλήσσει – η νευρολογική μας «καλωδίωση» είναι ουσιαστικά η ίδια. Είναι λογικό μια χημική ουσία να επηρεάζει άτομα του ίδιου είδους με παρόμοιους τρόπους. Επομένως, δύσκολα αποδεικνύεται ότι το DMT είναι μια πύλη σε μια εναλλακτική διάσταση που κατοικείται από νοήμονα ρομπότ ξωτικά. Δε μπορεί παρά να είναι μια νέα υπόθεση – ίσως και επιστημονικά ελέγξιμη -, αλλά τίποτα περισσότερο. Η επιστημονική αρχή, γνωστή και ως «Το Ξυράφι του Όκκαμ» που αποτελεί την βάση της μεθοδολογικής απαγωγής και αποκαλείται επίσης αρχή της οικονομίας, εκφράζει ότι «κανείς δεν θα πρέπει να προβαίνει σε περισσότερες εικασίες από όσες είναι απαραίτητες». Βάσει αυτής της αρχής υποδηλώνεται ότι οι εμπειρίες αυτές είναι νευρολογικής και όχι οντολογικής φύσης. (Βλ. James Kent and Teafaerie for in-depth critiques of the DMT entity phenomenon).

Η ουσία είναι ένα χημικό εργαλείο, δεν είναι μια ευθεία γραμμή με στόχο την αλήθεια.

 

Όπως λέει χαρακτηριστικά ο Sam Harris, «Θα πρέπει να είμαστε εξαιρετικά βραδύνοες, ώστε να βγάλουμε συμπεράσματα σχετικά με τη φύση του σύμπαντος βασιζόμενοι σε μια εσωτερική εμπειρία – χωρίς να έχει σημασία το βάθος και η ένταση της εμπειρίας αυτής». Οπότε παραμερίστε για λίγο τον έντονα και επώδυνα πραγματικό χαρακτήρα των ψυχεδελικών σας ταξιδιών. Προσπαθήστε να εξαλείψετε για λίγο τις συναισθηματικές σας προκαταλήψεις και να εξετάσετε τις εσωτερικές σας ενοράσεις εξονυχιστικά, με ψυχρή λογική. Το tripping χαρακτηρίζεται από άγριες δημιουργικές εκρήξεις, αχαλίνωτη φαντασία, αδέσμευτη υπεροχή της φαντασίας και μη γραμμικά μοτίβα σκέψης – λόγοι αρκετά καλοί για να μην εκλαμβάνονται ως στιγμιαίες αναλαμπές αντικειμενικών δεδομένων, της αλήθειας εν γένει.

Παίζοντας με το μυαλό

Μια εμπειρία εννοείται ότι μπορεί να έχει νόημα ακόμα κι αν είναι ενδογενής. Ποτέ δε θα απέρριπτα την ψυχεδελική εμπειρία ως μια «απλή χημική αντίδραση» – εξάλλου, το ίδιο θα μπορούσε να ειπωθεί για την αγάπη, για τη συμπόνια, για να μην αναφέρουμε τη συνείδηση γενικότερα. Αλλά αν εφαρμόσουμε μια αυστηρή κριτική σκέψη, σαν μια διαδικασία ενσωμάτωσης αυτής της εμπειρίας στην ιδιοσυγκρασία μας, θα αναδείξουμε πρακτικά μαθήματα ως προς τον τρόπο της λειτουργικής μας σκέψης και όχι μια κάποια ιδεολογία.

Adrianna Williams/Corbis

(Adrianna Williams/Corbis)

Σκεφτείτε πόσο εύκολο είναι να ξεγελάσουμε τον εγκέφαλό μας. Εάν ένας νευρολόγος εφαρμόσει ηλεκτρικούς διεγέρτες και ηλεκτρόδια ερεθίζοντας διαφορετικές περιοχές του εγκεφάλου μας, θα βιώσουμε και διαφορετικές αισθήσεις: ζεστό, κρύο, ευδαιμονία, παράνοια, και ούτω καθεξής. Μπορεί ακόμα να έχουμε την ψευδαίσθηση εικόνων ή ήχων.

Αυτές οι αισθήσεις δε διαφέρουν σε τίποτα από τις αληθινές αισθήσεις, με δυσδιάκριτα όρια από την πραγματικότητα. Όσο ο νευρολόγος παίζει κομπολόι με το μυαλό μας, θα έχουμε την εντύπωση ότι στο δωμάτιο κάνει πολλή ζέστη ή ότι παίζει μουσική το τσίρκο της γειτονιάς. Και θα είμαστε εκτός πραγματικότητας, απολύτως λάθος.

Γνωρίζουμε επομένως από τις νευροεπιστήμες και από τα όνειρά μας ότι μια εξαιρετικά αληθοφανής και ρεαλιστική εμπειρία μπορεί να προκληθεί στο μυαλό, χωρίς κάποιο εξωτερικό ερέθισμα. Μπορούμε εύκολα να παίξουμε με το ανθρώπινο μυαλό.

Αυτό κάνουν και οι ψυχότροπες ουσίες – διαταράσσουν τον εγκέφαλο, μεταβάλλουν ριζικά την αντίληψη και τη γνωστική επεξεργασία. Μερικές ουσίες, όπως η καφεΐνη και οι αμφεταμίνες, μπορούν να έχουν ευεργετικά αποτελέσματα για την εστίαση προσοχής και την απόδοση ενός ατόμου. Τα ψυχεδελικά μπορούν επίσης να βελτιώσουν πολλές από τις πνευματικές μας ικανότητες και δεν θα πρέπει να απορρίπτονται ως κοινές τοξικές – ναρκωτικές ουσίες.

Μη βιάζεστε να γεμίσετε το πηγάδι της αβεβαιότητας. Οχυρώστε το καλύτερα.

Αλλά ας είμαστε ειλικρινείς: τα ψυχεδελικά μπορούν να προκαλέσουν παραισθησιογενείς εγκεφαλικές λειτουργίες. Οι απρόσεκτοι εξερευνητές του νου είναι πιθανό να προκαλέσουν σύγχυση ανάμεσα στις αυτοπαραγόμενες ιδέες τους με την «πραγματικότητα», μια σύγχυση που μπορεί να διαρκέσει αρκετά αφότου το trip έχει τελειώσει. Τα «νηφάλια» μυαλά κάνουν το λάθος αυτό εξίσου: η αντίληψη είναι μια εξαιρετικά υποκειμενική διαδικασία γεμάτη προκαταλήψεις και προβολές – ακόμα και στις καλύτερες των περιπτώσεων, αλλά οι δύτες και οι εξερευνητές της βαθύτερης συνείδησης του εαυτού, είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι.

Μπορεί να μην είναι δημοφιλής άποψη, αλλά ο κίνδυνος της ψευδαίσθησης και της πλάνης είναι ακόμα υψηλότερος σε ένα θρησκευτικό πλαίσιο. Παρά το γεγονός ότι μια βακχική τελετή, όπως της Ayahuasca, είναι πολύ καθοδηγητική για περιηγήσεις σε εσωτερικά μονοπάτια, έρχεται με το βάρος πολυετών μυθολογικών αποσκευών. Πνευματιστές και τουρίστες ανά τον κόσμο εξορμούν στο Περού για να επισκεφτούν τη μητέρα Ayahuasca και άλλες θεότητες διδασκαλίας, όχι με την πρόθεση να τις βιώσουν ως εμπειρίες ή ως έννοιες, αλλά ως αυτόνομα, συναισθανόμενα όντα.

Είμαι πρόθυμος να διασκεδάσω με τέτοιες υποθέσεις, αλλά δε νομίζω ότι αυτή η έκδοση της πραγματικότητας που προσφέρεται από τους περουβιανούς πνευματιστές είναι η μόνη που πρέπει να εξετάσουμε. Είναι απλώς μια πολιτιστική αφήγηση και υπάρχουν χιλιάδες σαν κι αυτή. Ο μύθος της Ayahuasca δημιουργεί μια δελεαστική σήραγγα ανάμεσα σε πραγματικό και πνευματικό: είναι αρχαία, αποκρυφιστική, «αυθεντική» και ως εκ τούτου προσφέρει μια διέξοδο από τον φαινομενικά θλιβερό, υλιστικό μας κόσμο. Έχει υποστηριχτεί ότι το σαμανικό σύστημα πεποιθήσεων δρα σαν άγκυρα, υποβοηθώντας τη γείωση μιας βακχικής, τελετουργικής εμπειρίας. Απλά θυμηθείτε ότι οι άγκυρες μπορεί να συγκρατήσουν οποιαδήποτε κίνηση – ακόμα και την κίνηση προς τα μπροστά.

Σκάβοντας το Πηγάδι της αβεβαιότητας

«Είναι σημάδι ενός εκπαιδευμένου μυαλού να διασκεδάσει με μια ιδέα χωρίς την αποδοχή της. «

-Αριστοτέλης

Η φώτιση έρχεται με πολλές μορφές, και ένα μέγεθος σίγουρα δεν ταιριάζει σε όλους.

Τα μυαλά μας είναι καλωδιωμένα με γνωστικές προκαταλήψεις που διαστρεβλώνουν την αντίληψή μας για την πραγματικότητα. Πιο αξιοσημείωτες τέτοιες είναι ενδεχομένως τα Σφάλματα Επιβεβαίωσης (του επόμενου) («Confirmation Bias«). Προκειμένου να επιβάλλουμε το εσωτερικό μας πρότυπο για τον κόσμο, αγνοούμε κάθε απόδειξη περί του αντιθέτου και γαντζωνόμαστε σε ιδέες που αποδεικνύονται αναξιόπιστες.

Τα ψυχεδελικά μπορούν να διαλύσουν τέτοιου είδους αυταπάτες. Σου υπενθυμίζουν ότι το να μη γνωρίζεις είναι εντάξει. Χρησιμοποιούμενα απερίσκεπτα ωστόσο, θα αντικαταστήσουν απλώς τις ψευδαισθήσεις σου με άλλες τέτοιες. Αυτό είναι μέρος της δουλειάς του Εγώ – να γεμίζει το κενό της αβεβαιότητας με την καλύτερη εικασία, έστω κι αν αυτή είναι παράλογη. Πρέπει να είναι κανείς αφοσιωμένος εξερευνητής για να αποφύγει αυτήν την παγίδα.

Αφήστε τα ταξίδια να σας κρατήσουν ταπεινό. Η κενότητα του να μη γνωρίζεις είναι πολύτιμη.

Δεν θέλω να μηδενίσω την αξία των ψυχεδελικών ως γνωστικά εργαλεία -το αντίθετο. Με τη βοήθειά τους, έχω βιώσει συναισθήματα που δεν φανταζόμουν ότι ήταν εφικτά, και έχω ανακαλύψει μέρη του εαυτού μου που αγνοούσα την ύπαρξή τους. Έχουμε εμπλακεί όλοι μας σε μεταφυσικές περιπλανήσεις, ανιχνεύοντας τον ιστό του χωροχρόνου και της ανθρώπινης φύσης, κερδίζοντας ίσως μια βαθύτερη κατανόηση της θέσης μας στον κόσμο (cosmos). Πολλοί από μας έχουμε βιώσει μια αίσθηση ενότητας (oneness) ή «Samadhi» που αψηφά τη λεκτική επικοινωνία. Αυτές τις εμπειρίες δεν μπορεί να μας τις πάρει κανείς, και μια δόση σκεπτικισμού δεν είναι ικανή να τις απαξιώσει.

You never know what you’ll find in the subterranean realms of Self.

Ποτέ δεν ξέρεις τι θα βρείτε στα υπόγεια βασίλεια του Εαυτού σου.

Είναι όταν η ενόραση έρχεται με την μορφή παράδοξων ή αδικαιολόγητων απαιτήσεων που πρέπει να προσέξουμε. Κι ακόμη και στις περιπτώσεις υπερ-διάστατων οντοτήτων και παραλλήλων συμπάντων, δεν είναι ανάγκη να τα απορρίψουμε εξ ολοκλήρου. Χρειάζεται απλώς να δεχθούμε ότι δεν είναι παρά υποθέσεις, και να τις ζυγιάσουμε πλάι σ” άλλες υποθέσεις χρησιμοποιώντας τα διαθέσιμα στοιχεία. Αυτή είναι η επιστημονική και, θεωρώ, η πιο γόνιμη προσέγγιση στα ψυχεδελικά οράματα.

Εφαρμόστε τη λογική σαν ένα κόσκινο, φιλτράροντας τα πετράδια της σοφίας από τη σκόνη. 

Δεν προτείνω την αυτολογοκρισία. Ας συνεχίσουμε να μοιραζόμαστε τις εμπειρίες των ταξειδιών μας, ακόμα και τις πιο εξωφρενικές απ” αυτές! Αλλά παρακαλώ, αντισταθείτε στον πειρασμό να τοποθετήσετε τα πιστεύω σας στο βάθρο της Απόλυτης Αλήθειας. Όταν δυο άνθρωποι με πολύ διαφορετικές κοσμοθεωρίες συγκρούονται σ” έναν διάλογο, μπορούν είτε να συγκρουστούν βίαια, είτε να εξερευνήσουν ο ένας την προοπτική του άλλου με περιέργεια και συμπάθεια. Όταν παρουσιάζουμε τις πεποιθήσεις μας ως τέτοιες, δηλαδή πεποιθήσεις, μπορούμε να συνδιαλεχθούμε με άλλους ανθρώπους χωρίς να προσπαθούμε να τους πείσουμε, να τους προσηλυτίσουμε, ή να τους απειλούμε.

Τα ταξίδια, όπως και τα όνειρα, μπορούν να είναι εξίσου κατατοπιστικά και παραπλανητικά, καθώς μιλούν μια γλώσσα συμβολική και συναισθηματική. Και όπως ακριβώς τα όνειρα, υπάρχει μια μέση οδός μεταξύ της λατρείας τους ως θεϊκές αποκαλύψεις και της πλήρους άγνοιάς τους.

Σκεφτείτε τα ταξείδια σαν μια ανασκαφή στα υπόγεια βασίλεια του Εαυτού. Μη γεμίζετε το καρότσι στα τυφλά με όποια πέτρα βρίσκετε μπρος σας. Εφαρμόστε τη λογική σαν ένα κόσκινο, φιλτράροντας τα πετράδια της σοφίας από τη σκόνη. Συλλέξτε και γυαλίστε τους πολύτιμους λίθους αυτούς, και με τον καιρό μπορεί να βρείτε έναν πραγματικό θησαυρό.

ΠΗΓΗ : http://psychedelicfrontier.com/

Δεν μεταφράστηκαν τα σχόλια, αλλά για όποιον ενδιαφέρεται βρίσκονται στο τέλος του άρθρου στο link από πάνω.

Μετάφραση: PsyZone friends!